Prezydent USA Donald Trump zagroził nałożeniem wysokich ceł na Unię Europejską lub wstrzymaniem części handlu z blokiem, po tym jak przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zaproponowała uczynienie z Kanady pierwszego członka stowarzyszonego.
Rozmawiając w środę z dziennikarzami, Trump powiedział, że jego reakcja będzie zależała od tego, czy uzna propozycję za akt wrogości.
„Uważam to za śmieszne” — stwierdził. „Jeśli to zrobią, jeśli uznam to choćby za częściowo akt wrogości, nałożę bardzo poważne cła albo przestanę handlować z Europą w wielu dziedzinach.”
Dodał: „Jeżeli to będzie miało dobre intencje, w porządku. Jeśli będą złe intencje, nałożymy bardzo wysokie cła na Europę, co jest możliwe.”
Propozycja pojawia się w momencie, gdy Bruksela i Ottawa starają się zmniejszyć zależność od Stanów Zjednoczonych w obliczu napięć handlowych za rządów Trumpa.
Von der Leyen przedstawiła ten pomysł podczas corocznego przemówienia o stanie Unii Europejskiej w Strasburgu, podczas którego był obecny kanadyjski premier Mark Carney — pierwszy nieeuropejski szef rządu zaproszony na to wydarzenie.
„Chciałabym z panem pracować nad otwarciem drzwi, aby Kanada została pierwszym członkiem stowarzyszonym UE” — powiedziała do Carneya, wywołując owację na stojąco w Parlamencie Europejskim.
Powiedziała, że Bruksela i Ottawa muszą zacieśnić współpracę, ponieważ demokracje stoją w obliczu „pęknięcia w międzynarodowym systemie opartym na zasadach”.
Szerszy sojusz
Carney ma wygłosić przemówienie w Parlamencie Europejskim w czwartek, a jego wizyta ma na celu zbudowanie impetu przed szczytem UE–Kanada, który odbędzie się w przyszłym miesiącu w Montrealu.
Dąży on do zacieśnienia więzi z blokiem w sytuacji, gdy Kanada coraz bardziej pogrąża się w wojnie handlowej ze Stanami Zjednoczonymi.
Von der Leyen apelowała, aby relacje wykraczały poza współpracę handlową i przekształciły się w szerszy „sojusz na przyszłość”, z bliższą współpracą w dziedzinie technologii, obrony i energetyki.
„Będziemy pracować nad inteligentną produkcją. Stworzymy sojusz technologiczny. Zintegrujemy bazy przemysłu obronnego. Uczynimy Arktykę naszym flagowym wspólnym projektem” – powiedziała.
Wymieniła też surowce krytyczne, baterie, sztuczną inteligencję, cyberbezpieczeństwo i bezpieczeństwo ekonomiczne jako obszary współpracy.
„To partnerstwo nie jest skierowane przeciwko nikomu, lecz ma na celu wzmocnienie naszej wspólnej siły” – powiedziała.
Zarówno Kanada, jak i UE doświadczyły amerykańskich ceł i terytorialnych gróźb, a także konkurencji ze strony Chin.
„W bardziej niebezpiecznym i podzielonym świecie Kanada zacieśnia relacje z zaufanymi partnerami” — oświadczyło biuro Carneya w komunikacie.
Co oznaczałoby członkostwo stowarzyszone?
Traktaty UE nie przewidują „członkostwa stowarzyszonego”, dlatego zakres propozycji przewodniczącej Komisji Europejskiej pozostaje niejasny.
„Naprawdę jeszcze nie wiemy, co to oznacza” — powiedział Tobias Cremer, niemiecki eurodeputowany centrolewicy i główny autor rezolucji wzywającej do zacieśnienia współpracy między UE a Kanadą.
Niemiecki kanclerz Friedrich Merz po raz pierwszy wysunął podobny pomysł dla Ukrainy wcześniej w tym roku, ale spotkał się on z chłodnym przyjęciem w Kijowie, które dąży do pełnego członkostwa.
W ramach tamtej propozycji Ukraina mogłaby uczestniczyć w szczytach UE, mieć przedstawiciela w Komisji Europejskiej i dostęp do części budżetu bloku, bez pełnych praw głosu.
Każde partnerstwo z krajem spoza UE wymaga zgody państw członkowskich i nie jest jasne, jak duże poparcie propozycja von der Leyen otrzymałaby od ich rządów.
Bruksela i Ottawa już mają bliskie więzi. Ich umowa o wolnym handlu CETA, która znosiła niemal wszystkie cła, jest uznawana za czynnik, który pomógł zwiększyć handel dobrami i usługami o ponad 80 procent od 2016 roku.
Kanada stała się także w tym roku pierwszym krajem spoza UE, który dołączył do flagowego programu pożyczek obronnych bloku.
Po wystąpieniu von der Leyen Carney udał się do Wielkiej Brytanii, gdzie po raz pierwszy spotkał się z nowym premierem Andym Burnhamem. Przed powrotem do Strasburga, gdzie w czwartek ma wygłosić przemówienie, obaj obejrzeli mecz piłkarski Evertonu z Wolverhampton.
