Unia Europejska planuje przedłużyć o kolejny rok możliwość pobytu ukraińskich uchodźców na swoim terytorium, jednak – jak zapowiedziała przewodnicząca Komisji Europejskiej – mogą pojawić się pewne wyjątki, w tym ograniczenia dotyczące mężczyzn w wieku poborowym.
Po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Rosji w 2022 roku UE uruchomiła mechanizm tymczasowej ochrony dla obywateli Ukrainy. System ten był już kilkukrotnie przedłużany i obecnie ma obowiązywać do marca przyszłego roku.
Z programu korzysta obecnie ponad 4,3 mln osób z Ukrainy. Zapewnia on prawo pobytu, dostęp do rynku pracy, opieki zdrowotnej, świadczeń społecznych oraz edukacji.
W liście skierowanym do unijnych liderów przed szczytem w Brukseli przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen poinformowała, że UE nadal „będzie oferować ochronę obywatelom Ukrainy tak długo, jak będzie to konieczne”, choć w ograniczonym zakresie.
Jak zaznaczyła, Komisja zaproponuje przedłużenie ochrony dla osób uciekających przed wojną, jednocześnie tak kształtując zasady, aby nie osłabiały one zdolności Ukrainy do obrony.
Niektóre państwa członkowskie, które muszą zatwierdzić przedłużenie programu, naciskają na wyłączenie z ochrony mężczyzn w wieku poborowym, którzy zgodnie z ukraińskim prawem nie mogą opuszczać kraju.
Na ten moment nie jest jasne, czy ewentualne ograniczenia miałyby dotyczyć wyłącznie nowych osób przybywających do UE, czy również tych już przebywających na jej terytorium.
Ukraińskie siły zbrojne zmagają się z niedoborami kadrowymi po ponad czterech latach wojny, a dobrowolne zgłoszenia do służby pozostają ograniczone. Z kolei działania związane z poborem często spotykają się z krytyką i wywołują niezadowolenie społeczne.
Z danych UE wynika, że mężczyźni stanowią około 27 proc. wszystkich beneficjentów tymczasowej ochrony, kobiety 43 proc., a osoby niepełnoletnie 30 proc. Największe grupy uchodźców znajdują się w Niemczech, Polsce i Czechach.
Komisja Europejska już w zeszłym roku sygnalizowała, że system ochrony nie będzie obowiązywał bezterminowo i wezwała państwa członkowskie do przygotowania się na jego stopniowe wygaszanie.
