Liderzy parlamentów państw członkowskich NATO wezwali do wzmocnienia zdolności obronnych, jedności Sojuszu oraz pogłębienia współpracy podczas parlamentarnego szczytu NATO w Stambule w poniedziałek. W swoich wystąpieniach podkreślali znaczenie bezpieczeństwa zbiorowego, wsparcia dla Ukrainy oraz poszanowania prawa międzynarodowego.
Podczas wydarzenia przewodnicząca bułgarskiego Zgromadzenia Narodowego Mihaela Dotsova oceniła, że planowany szczyt NATO w Ankarze będzie „okazją do potwierdzenia silnego zaangażowania w wartości Sojuszu, bezpieczeństwo zbiorowe oraz wzmacnianie stabilności w regionie euroatlantyckim”.
Zaznaczyła, że Bułgaria postrzega NATO jako fundament bezpieczeństwa i wskazała na narastającą niestabilność oraz liczne konflikty w obecnym środowisku międzynarodowym.
Dotsova podkreśliła również, że Bułgaria realizuje swoje zobowiązania w zakresie wspólnej obrony oraz modernizacji sił zbrojnych. Jak dodała, inwestowanie w obronność oznacza jednocześnie inwestowanie w bezpieczeństwo, odporność oraz zdolność państwa do ochrony obywateli i suwerenności.
Przewodniczący parlamentu Chorwacji Gordan Jandroković wskazał, że rosyjskie ataki na Ukrainę, a także zagrożenia hybrydowe, rozwój technologii zakłócających i rosnąca rywalizacja strategiczna zmieniają krajobraz bezpieczeństwa w Europie oraz funkcjonowanie społeczeństw.
Jak podkreślił, siła militarna pozostaje niezbędna, „jednak sama w sobie nie jest już wystarczająca”. Równie istotne są jego zdaniem infrastruktura krytyczna, rozwój gospodarczy i technologiczny oraz spójność polityczna.
Jandroković wskazał potrzebę wzmocnienia europejskich zdolności obronnych przy jednoczesnym utrzymaniu wiarygodnych więzi transatlantyckich.
Podkreślając, że państwa NATO tworzą wspólną przestrzeń bezpieczeństwa, zaznaczył, że osłabienie któregokolwiek z jej elementów wpływa na wszystkich sojuszników. Dodał także, że Sojusz musi być przygotowany na przyszłe zagrożenia.
Przewodniczący Izby Reprezentantów Holandii Thom van Campen podkreślił, że dyplomacja parlamentarna odgrywa „kluczową rolę” w budowaniu zaufania między państwami, wzmacnianiu wzajemnego zrozumienia oraz umacnianiu solidarności transatlantyckiej.
Zaznaczył również, że spotkanie odbywa się w Turcji, która pełni funkcję pomostu między kontynentami i kulturami, co – jak stwierdził – nie jest przypadkowe. Wezwał sojuszników do dalszego wzajemnego wsparcia i pokazania, że NATO jest „zjednoczone, zdecydowane i gotowe do działania”.
Przewodniczący parlamentu Norwegii Masud Gharahkhani poinformował o zwiększaniu produkcji obronnej i inwestycjach w nowe systemy, w tym bezzałogowe statki powietrzne oraz rozwiązania cyfrowe.
Jak zaznaczył, potrzebna jest większa koordynacja oraz przyspieszenie zdolności przemysłowych i produkcyjnych w celu wzmocnienia wspólnego bezpieczeństwa. Dodał również, że długoterminowy plan obronny Norwegii odzwierciedla bardziej wymagające środowisko bezpieczeństwa oraz wnioski płynące z wojny w Ukrainie.
Przewodniczący parlamentu Estonii Lauri Hussar powiedział, że decyzja państw NATO o przeznaczeniu 5% PKB na obronność do 2035 roku ma historyczne znaczenie. Podkreślił również potrzebę pogłębiania współpracy w zakresie regionalnego planowania obronnego oraz obrony powietrznej.
Przewodniczący parlamentu Finlandii Jussi Halla-Aho zaznaczył, że jego kraj chce aktywnie uczestniczyć we wzmacnianiu wspólnego odstraszania. Podkreślił, że siła NATO wynika z siły jego członków, a Rosję można skłonić do zakończenia agresji jedynie wtedy, gdy koszty gospodarcze i polityczne jej działań staną się nie do utrzymania.
Przewodniczący włoskiej Izby Deputowanych Lorenzo Fontana stwierdził natomiast, że bezpieczeństwo w regionie euroatlantyckim kształtują powiązane ze sobą kryzysy obejmujące obszary od Morza Śródziemnego i Bliskiego Wschodu po Morze Czerwone i Zatokę.
„NATO jest silne, gdy pozostaje zjednoczone. Jest wiarygodne nie tylko wtedy, gdy reaguje na kryzysy, ale także wtedy, gdy potrafi im zapobiegać” – powiedział.
Marszałek Senatu RP Małgorzata Kidawa-Błońska wezwała do budowania większej odporności na działania Rosji i podkreśliła konieczność wzmacniania NATO. Zaznaczyła również, że wsparcie dla Ukrainy powinno być udzielane „wszystkimi siłami”. Wskazała też na ważną rolę Polski i Turcji jako sojuszników na wschodniej flance NATO.
Przewodniczący parlamentu Portugalii José Pedro Aguiar Branco zwrócił uwagę, że utrzymanie jedności wewnątrz Sojuszu jest kluczowe. Podkreślił także, że pomoc dla Ukrainy powinna nadal pozostawać priorytetem w ramach bezpieczeństwa euroatlantyckiego.
Przewodniczący Izby Lordów Wielkiej Brytanii Michael Forsyth określił Turcję jako „cennego partnera w wielu obszarach na styku Europy, Bliskiego Wschodu, Afryki i Azji”. Jak powiedział, Ankara odgrywa „ważną rolę dyplomatyczną w łączeniu regionów i mediowaniu konfliktów”.
Forsyth zaznaczył, że odstraszanie jest mniej kosztowne niż konflikt, a wspólna obrona jest skuteczniejsza niż samodzielne działania. Dodał również, że państwa NATO muszą dostosować się do zmian wynikających z rozwoju sztucznej inteligencji i technologii cybernetycznych.
Podkreślił także, że Ukraina ponosi ciężar przeciwstawiania się rosyjskiej agresji w imieniu szerszego sojuszu i stwierdził, że państwa NATO są winne Ukraińcom „wielką wdzięczność”.
Wiceprzewodnicząca Izby Gmin Wielkiej Brytanii Judith Cummins również zwróciła uwagę na potrzebę zacieśniania współpracy między sojusznikami.
„W tym najbardziej niebezpiecznym momencie naszej historii my, członkowie NATO, potrzebujemy siebie nawzajem” – powiedziała.
Ostrzegła, że obecne wyzwania stają się coraz bardziej nieprzewidywalne, wskazując na rosnącą konkurencję oraz pojawiające się zagrożenia technologiczne.
„Europa powinna wziąć na siebie większą odpowiedzialność za obronę NATO, ponieważ silniejsza Europa oznacza silniejsze NATO” – stwierdził przewodniczący czeskiego Senatu Milos Vystrcil.
Vystrcil zaznaczył, że przyszłość Sojuszu opiera się na jedności państw członkowskich, wypełnianiu zobowiązań oraz większym zaangażowaniu Europy we wspólną obronę.
„Jeżeli z tego spotkania w Stambule ma popłynąć jeden przekaz, to jest nim to: w kwestii obrony naszej wolności i demokracji wszyscy stoimy ramię w ramię” – dodał.
Przewodniczący czeskiej Izby Poselskiej Tomio Okamura stwierdził, że państwa powinny wzmacniać swoje zdolności obronne jeszcze przed pojawieniem się kryzysów. Podkreślił, że każde państwo ma zarówno prawo, jak i obowiązek chronić swoje terytorium, obywateli, granice oraz sposób życia.
Wezwał również do jak najszybszego zakończenia wojny na Ukrainie.
Szef ukraińskiej delegacji do Zgromadzenia Parlamentarnego NATO, Yehor Cherniev, podziękował Turcji za zorganizowanie negocjacji w Stambule w 2022 roku. Jednocześnie zaznaczył, że rozmowy nie zakończyły się powodzeniem, ponieważ przedstawione warunki nie były sprawiedliwe ani możliwe do zaakceptowania przez Ukrainę.
Cherniev powiedział, że Ukraina zaczyna odzyskiwać inicjatywę w wojnie i podkreślił, że Rosja nie powinna otrzymać możliwości odbudowy oraz wzmocnienia swoich sił.
Dodał również, że bezpieczeństwo Europy pozostanie niepełne bez pełnego członkostwa Ukrainy w NATO.
